E ISSN 2587-5396

ევროპის უსაფრთხოების ახალი გამოწვევა –  მიგრანტები პანდემიის დროს

25/12/2020 By yatage

ევროპის უსაფრთხოების ახალი გამოწვევა – მიგრანტები პანდემიის დროს

მსოფლიო პანდემიამ  გლობალიზაცია დააყეენა ახალი გამოწვევების წინაშე, რამაც ასევე შეცვალა მიგრაციული პოლიტიკა. ეს განსაკუთრებით აისახა საზოგადოებრივი ცხოვრების სოციალურ და ეკონომიკურ ნაწილზე აისახა. პანდემიის შედეგად თავისთავად მოხდა ქვეყნებს შორის საზღვრების ჩაკეტვა, უკუმიგრაციული პროცესების გააქტიურება, და ქვეყნებს შორის კავშირურთიერთობის ახალი პოლიტიკის ჩამოყალიბება. საინტერესოა იმ მეცნიერთა აზრი, რომლებიც 2020 წლის პანდემიით გამოწვეულ შეზრუდვებში, გლობალური მიგრაციის ეპოქის დასასრულის ნიშებსაც კი ხედავენ.[1]

კერძოდ, პერსპექტივაში მოსალოდნელია, რომ არაერთი ქვეყანა მოსალოდნელია დაადგეს ნაციონალური ეკონომიკის გზას, მსგავს სიტუაციაში ეკონომიკური უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს ნაციონალური ეკონომიკის აყვავება, რაც თავისთავად უპირისპირდება გლობალიზაციის პროცესებს. ყოველივე ეს კი, რათქმაუნდა, შეცვლის როგორც შრომით, ასევე პოლიტიკური მიგრაციის პროფილსაც. პანდემიამ მიგრაციული პროცესების მიმართ დადებითი და უარყოფითი შედეგიც გამოიღო, უკუმიგრაციული პროცესების დროს  მიგრანტთა გამცემ განვითარებად ქვეყნებში იქმნება სამუშაო დეფიციტი, სიღარიბის ზღვარი მეტად ეცემა. მაგრამ ამ მხრივ, აუცილებელია გატარდეს შესაბამისი პოლიტიკური მექანიზმები. გარდა ამისა, პანდემიის კვალდაკვალ  აქტუალურად რჩება საკითხი, თუ რა მოხდება პანდემიის დასრულების და საზღვრების გახსნის შემდგომ. 2020 წლის მარტის თვეში ევროპის რიგმა მთავრობებმა ცალმხრივად დახურეს საზღვრები ევროკავშირის მეზობელ ქვეყნებთან, გააუქმეს საერთაშორისო ფრენები ან დააწესეს საზღვრის შემოწმება  კორონავირუსის გავრცელების შესაჩერებლად.[2] ამ ზომებს შეუერთდა ევროკავშირის საგარეო საზღვრების დროებითი დახურვა არარეზიდენტების უმეტესობისთვის, ისევე როგორც საშინაო ჩაკეტვები ბევრ წევრ სახელმწიფოში, რომლებიც აწესებენ შეზღუდვებს არა არსებითი გადაადგილებისთვის. ამ შეზღუდვებმა არა მხოლოდ გავლენა მოახდინა გადაადგილების თავისუფლებაზე, არამედ ევროკავშირის შრომით მობილობაზე. ყოველივე ეს, თავის მხრივ, შეცვლის როგორც შრომით, ასევე პოლიტიკური მიგრაციის პროფილსაც. საინტერესოა ამ კუთხით აღნიშნული ახალი გამოწვევა შევადაროთ წინარე გამოწვევებსაც და ვიმსჯელოთ რამდენად ეფექტურად ხდება მისი მოგვარება.

ნაშრომის ფარგლებში განხილული იქნება სიტუაციიდან გამომდიანრე შექმნილი მთავარი გამოწვევები. გამოყოფილი იქნება გამორჩეული შემთხვევები და ფაქტები, კვლევის მეთოდი იქნება სამართლებრივი ანალიზი მომხდარი შემთხვევების.  გამოვიყენებთ შედარებით სამართლებრივ მეთოდს და შევადარებთ კონკრეტული ქვეყნების პრაქტიკას მათ შორის საქართველოს შემთხვევას, რაც დაგვეხმარება ნაშრომის ბოლოს შესაბამისი დასკვნის გამოტანის კუთხით.

1.მიგრაციული პროცესების გამომწვევი ზოგადი მიზეზები

მიგრაციული პროცესები ეს არის ისტორიულად ჩამოყალიბებული ინფორმაციულ-სატრანსპორტო პროცესების შედეგი, რომლის რიცხვიც დღითიდღე იზრდება, დღეს მეცნიერთა აზრით, მსოფლიო ,,მიგრაციის ეპოქაში ‘’ იმყოფება. დემოკრატიის მატარებელ სახელმწიფოებს არა აქვთ უფლება აუკრძალონ თავიანთ მოქალაქეებს მიგრაციის და თავისუფლად გადაადგილების უფლება და  ამიტომაც,  მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, ევროკავშირი დიდი რისკის წინაშე აღმოჩნდა, გაიზარდა მიგრანტთა ტალღა,  რომელმაც უკვე თანდათან პიკს მიაღწია. მიგრაციული პროცესების გამომწვევი მიზეზები ყოველთვის არსებობდა და დღემდე არსებობს. სხვადასხვა სახის ომი, დაპირისპირება/კონფლიქტი, საზოგადოების ჯგუფს ლტოლვილებად აქცევს და მათ დაპირისპირებული კერიდან მეზობელ ან შორეულ ქვეყნებში გადასახლებისკენ უბიძგებს, სადაც თავს მეტად უსაფრთხოდ იგრძნობენ. ასევე, მნიშვნელოვანი გამომწვევი მიზეზებია: სოციალური, პოლიტიკური, ეკონომიკური, ბუნებრივი, კულტურული პროცესები. საერთაშორისო მიგრაციის პროცესში ყველა კონტინენტის განვითარებული, განვითარებადი და სწრაფად მზარდი ეკონომიკის მქონე სახელმწიფოები თანაბრად იქნა ჩართულნი, მაგრამ განვითარებადი სახელმწიფო გვევლინება როგორც, მიგრანტთა გამცემ ობიექტად, საიდანაც მოქალაქეები კარგი და ჯანსაღი საცხოვრებელი პირობების შექმნის მიზნით მიემგზავრებიან. ამასთან, სახელფასო ანაზღაურების ფასი ყველა ქვეყანაში განსხვავებულია და მიგრაციის ერთ-ერთი მამოძრავებელი ძალა მაღალი ანაზღაურების სურვილია, ანაზღაურება არის ის ფასი, რომელსაც ადამიანის უნარებში იხდიან და შესაბამისად ყველა ადამიანის მოტივი მაღალი ანაზღაურების დაკმაყოფილებაა.[3]

აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ზემოთ ხსენებული მიგრაციის განმაპირობებელი მიზეზები კარგად არის შესწავლილი ევროპის სხვადასხვა  ორგანიზაციების მიერ და არსებობს გარკვეული რეკომენდაციები თუ სამოქმედო გეგმები ამ პრობლემის მოსაგვარებლად. რთულად შესაფასებელია რამდენად ეფექტურად ხდებოდა ამ პრობლემათა მოგვარება, თუმცა ევროპა ერთიანად იბრძოდა წარმატების მისაღწევად, სანამ ჩვენ წინაშე ახალი გამოწვევა არ დადგა. Covid-19 სრულიად ახალი ფენომენი აღმოჩნდა მიგრაციულ პროცესებში. ამჟამადაც, როგორც ეს ლტოლვითა მოზღვავებული ნაკადების დროს მოხდა, ისევ იტალია და საბერძნეთი აღმოჩნდა ის ორი ქვეყანა, რომლებიც ვირუსის პირველადმა ტალღამ მძიმედ დააზარალა.[4] თუმცა სანამ კონკრეტულ შემთხვევებზე ვისაუბრეთ, აუცილებელია, ნათლად დავინახოთ მიგრაციულ პროცესებზე პანდემიის ზეგავლენისა უფრო ვრცელი სურათი , რომელსაც შემდეგი თავი მოიცავს.

2.covid-19 ის გავლენა მიგრაციაზე

COVID-19 პანდემიამ საერთაშორისო მიგრაციის მხრივაც, დიდი გავლენა იქონია. კრიზისამდე, რიგ ქვეყნებში რეკორდულად მაღალი შემოდინება დაფიქსირდა და იმიგრანტების რაოდენობა თითქმის ყველგან გაიზარდა. პანდემიის აფეთქებამ გამოიწვია ემიგრანტთა რეკორდულად მაღალი შემოდინება  იმ ქვეყნებში, სადაც ლტოლვილთა დიდი რაოდენობა ფიქსირდება. კრიზისის დროს განსაკუთრებით დაზარალდნენ ახალი ჩამოსულები. ასევე, ის მიგრანტები, რომლებიც 2015/16 ლტოლვილთა კრიზისის დროს ჩამოვიდნენ.

შვედეთში, 1990-იანი წლების დასაწყისის რეცესიის გავლენის ანალიზმა, რომელიც მოჰყვა ლტოლვილთა მაღალი შემოდინების პერიოდს, აჩვენა რეცესიის არაპროპორციული უარყოფითი გავლენა ბოლოდროინდელ ჩამოსულებზე. ეს ეფექტი ძლიერი და გრძელვადიანი იყო – კრიზისის შემდეგ 10 წლის განმავლობაში დასაქმების კიდევ უფრო დაბალი შანსია (OECD, 2007)[5] მეორე, პანდემიამ განსაკუთრებით იმოქმედა დასაქმებაზე მომსახურების მთელ რიგ სექტორებში, სადაც ემიგრანტები ძირითადად ზედმეტად არიან წარმოდგენილი. ეს განსაკუთრებით ეხება მომსახურებისა და დასუფთავების სერვისებს, რომლებიც განსაკუთრებით მძიმედ ზარალდებიან ჩაკეტვის დროს.[6] მაგალითად, ევროკავშირში ემიგრანტებს ეკუთვნის მომსახურების ინდუსტრიაში დასაქმების ერთი მეოთხედი. ავსტრიაში, ფინეთში, გერმანიაში, ირლანდიაში, ლუქსემბურგში, ნორვეგიაში, შვეიცარიასა და შვედეთში მათ ამ სექტორში დასაქმების სულ მცირე 40% აქვთ. მიგრანტებზე შესაძლო გავლენას კიდევ უფრო ამძაფრებს ის ფაქტი, რომ მომსახურება არის სექტორი, სადაც ახლად ჩამოსული პირები ყველაზე მკვეთრად არიან წარმოდგენილი, გრძელვადიან დასახლებულ მიგრანტებთან შედარებით (OECD, 2020 ).[7]

გაეროს მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის, IOM– ის ცნობით, დაახლოებით 50,000 მიგრანტი ჩამოვიდა ამ წელს ევროპაში, ძირითადად საზღვაო გზით – გაცილებით ნაკლები ვიდრე წინა წლებთან შედარებით. IOM– ის ინფორმაციით, 2019 წელს ევროპაში 110 669 მიგრანტი და ლტოლვილი შემოვიდა. გაეროს მონაცემებით, მიგრაციის კრიზისის დროს მილიონზე მეტი მიგრანტი შევიდა ევროკავშირში. პანდემიის შეჩერების შემდეგ, კორონავირუსის ეკონომიკური ანგარიშგება, სავარაუდოდ, გაზრდის მიგრაციას. COVID-19 პანდემია დიდ გავლენას ახდენს მობილობაზე. ზოგიერთ შემთხვევაში, მიგრაცია გრძელდება, მობილობის შეზღუდვის მიუხედავად.  მსოფლიო შრომის ორგანიზაციის მიხედვით 400 მილიონი დასაქმებული არის უდიდესი რისკის ქვეშ, რომ კიდევ უფრო ღრმა სიღარიბის კრიზისში აღმოჩნდნენ.[8] მაშინ, როდესაც ადამიანთა უფლებები, სოლიდარობა და თანასწორობა  არის ქვაკუთხედი შექმნილ ვითარებასთან გასამკლავებლად, არ შეიძლება ყველაზე მარგინალიზებული ჯგუფის დახმარების გარეშე დატოვება.[9]

3.მიგრნატები-განსაკუთრებული რისკის ქვეშ მყოფი პირები პანდემიის დროს

ევროკავშირის ქვეყნებში მცხოვრები, ევროკავშირის მოქალაქეობის მქონე უცხოელ პირთა დაახლოებით 29%, ხოლო ევროკავშირის მოქალაქეობის არმქონე პირთა 45 პროცენტი სიღარიბეში ცხოვრობს,[10]საცხოვრებლის ცუდი პირობები კი, ზრდის ინფექციის ალბათობას. ამასთანავე, ემიგრანტები უფრო ხშირად ცხოვრობენ უფრო მაღალი სიმჭიდროვის შენობებსა და უბნებში, რაც ართულებს სოციალური დისტანცირების დაცვას. ეს განსაკუთრებით ეხება გარკვეულ ჯგუფებს, რომლებიც ერთად ცხოვრობენ კოლექტიურ საცხოვრებელ სახლებში, მაგალითად თავშესაფრის მაძიებლები. ბილეფელდის უნივერსიტეტმა დაადგინა, რომ საცხოვრებლის სხვა ფორმებთან შედარებით, თავშესაფრის მაძიებელთა და ლტოლვილთა კოლექტიურმა საცხოვრებლებმა გაზრდა COVID-19 გადაცემის რისკი პირველი დადებითი დიაგნოზის შემთხვევაში 17% -ით. ემიგრანტები ასევე ხშირად სარგებლობენ საზოგადოებრივი ტრანსპორტით, რაც პანდემიის დროს რისკად იქცა. მაგალითად, სამხრეთ ევროპის ქვეყნების, ისრაელისა და კანადის საშინაო მომსახურების მუშაკთა ნახევარზე მეტს ემიგრანტები წარმოადგენენ (OECD, 2020).[11] ემიგრანტებს არა მხოლოდ სამსახურში წასვლა უწევთ, არამედ ზოგიერთ კონკრეტულ სექტორში მათ ასევე აქვთ რთული და სახიფათო სამუშაო პირობები აქვთ, რაც ზრდის COVID-19 გადაცემის რისკს. მაგალითად, გერმანიაში, სასაკლაოებში კორონავირუსის აფეთქება 1500-ზე მეტ თანამშრომელზე გავრცელდა, რომელთა აბსოლუტური უმრავლესობა ევროკავშირის მიგრანტები იყვნენ, რამაც გამოიწვია ადგილობრივი პროცესების შეჩერება.

იმის შეფასება, თუ რამდენად იმოქმედა COVID-19– მა ემიგრანტ მოსახლეობაზე, რთულია. COVID-19 შემთხვევების რაოდენობისა და მახასიათებლების შესახებ ძირითადი სტატისტიკური მონაცემები რეგისტრირებულია ჯანმრთელობის ეროვნული სისტემების მიერ, რომლებიც აგებულია ოფიციალური სტატისტიკის საფუძველზე მრავალი წყაროდან, როგორიცაა ტესტირება და ჰოსპიტალიზაცია. უფრო მეტიც, ბევრი ქვეყანა არ ითხოვს ემიგრანტის სტატუსს ამ რეგისტრირებულ მონაცემებში, არც დაბადების ქვეყნის და არც მოქალაქეობის მიმართ. ზოგიერთ ქვეყანაში, სადაც ეს ინფორმაცია არ არის ხელმისაწვდომი, მაგალითად, გაერთიანებული სამეფო, ნიუ – ზელანდია და შეერთებული შტატები, სთხოვენ ეთნიკური წარმომავლობას ან რასას, ეროვნული კატეგორიების გამოყენებით, რომლებიც ნაწილობრივ მოიცავს ემიგრანტ მოსახლეობას ეთნიკური უმცირესობის წარმოშობის მქონე ადგილობრივებთან ერთად. რიგ ქვეყნებში ზემოთ ჩამოთვლილთაგან არცერთი არ არის რეგისტრირებული. წარმოშობის მიხედვით არსებული რამდენიმე მონაცემი, როგორც წესი, აჩვენებს იმიგრანტების მნიშვნელოვან გადაჭარბებულ წარმომადგენლობას COVID-19 შემთხვევებში. ნორვეგიაში დადასტურებულ შემთხვევებში 31% უცხოეთშია დაბადებული (ძირითადად ჰუმანიტარული ემიგრანტების მაღალი წილის მქონე ქვეყნებიდან), თითქმის ორჯერ მეტი, ვიდრე მათი წილი მოსახლეობაში. პანდემიის პიკის პერიოდში ტენდენცია იგივე იყო (13 მარტიდან 7 მაისამდე) შვედეთში, 32% იყო ემიგრანტი (მოსახლეობის 19%), ისევე როგორც დანიაში, სადაც დაბალი შემოსავლის მქონე ქვეყნებიდან და მათი მშობლიური ემიგრანტებიდან დაბადებულ ბავშვებში დაინფიცირებულთა 18% მოდის, ორჯერ მეტი ვიდრე მათი წილი დანიის მოსახლეობაში. Estudo Instituto Saude Publicain Portugal- ის თანახმად, ლისაბონში COVID-19 ინფექციების 24% ემიგრანტია (ძირითადად აფრიკიდან); ხოლო უცხოეთში დაბადებული დედაქალაქის მიტროპოლიტის რაიონის მოსახლეობის დაახლოებით 11% წარმოადგენს.[12] ევროპის გარეთ, ემიგრანტებზე ასევე არაპროპორციულად მოქმედებს COVID-19. მაგალითად, იტალიაში, რომელიც პანდემიის პირველმა ტალღამ არაპროპორციულად დიდი ზარალი გამოიწვია, Istituto Superiore di Sanità– ს [13]მონაცემებმა აჩვენა, რომ შემთხვევათა მხოლოდ 5% ეხებოდა უცხოელებს, მოსახლეობაში მათი წილის მხოლოდ დაახლოებით ნახევარს. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ურთიერთსაწინააღმდეგო დასკვნები ნაწილობრივ ასახავს განსხვავებებს დემოგრაფიულ სტრუქტურაში სინამდვილეში ბევრი ნიუანსია გასათვალისწინებელი შემთხვევების საერთო რაოდენობის გამოყენებისას. პირველი, ეს არ ითვალისწინებს ორივე ჯგუფის განსხვავებულ დემოგრაფიულ შემადგენლობას, რაც მნიშვნელოვანი მიკერძოებაა, განსაკუთრებით იმ ქვეყნებში, სადაც მიგრაცია უფრო ბოლოდროინდელი ფენომენია და ემიგრანტები საშუალოდ უფრო ახალგაზრდა არიან. მაგალითად, იტალიაში, უცხო მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი ახალგაზრდა მიგრანტებისა და ემიგრანტების ადგილობრივი ბავშვებისგან შედგება, რომელთაც ნაკლებად აღენიშნებათ COVID-19 სიმპტომები. უფრო მეტიც, დადასტურებული შემთხვევების რაოდენობა განპირობებულია ტესტირების ეროვნული სტრატეგიით. შეზღუდული ტესტირების შესაძლებლობები ზოგიერთ ქვეყანაში პანდემიის ადრეულ ფაზებში აფერხებს მოსახლეობის მასშტაბურ ტესტირებას. [14]

მნიშვნელოვანია, გამოვყოთ და კიდევ უფრო ფართოდ ვისაუბროთ ქვეყნებს შორის თანამშრომლობის საკითხზე. ამიტომ, შემდეგი ქვეთავი სწორედ, ამ კუთხით მიღებული შეედეგის განხილვას დაეთმობა.

4. ევროპისა და მესამე ქვეყნების ურთიერთობა Covid-19-ის პირობებში

მიგრაცია მნიშვნელოვან პოლიტიკურ და ჰუმანიტარულ პრობლემად რჩება COVID-19 პანდემიის დროს, რადგან მიგრანტები ტრანზიტში იმყოფებიან და სამაშველო ოპერაციები უარყოფილია ზოგიერთი ქვეყანის მიერ. 2020 წლის ივნისში ლიბია და მალტა მოლაპარაკებებს აწარმოებდნენ მიგრაციის ახალ გარიგებაზე, რომლის მიზანი იყო მიგრანტების ლიბიის არამდგრად რეგიონებში შენარჩუნება (მარტი 2020). საბერძნეთში, მთავრობის მიერ საკამათო შემზღუდავმა ზომებმა გამოიწვია მიგრანტების გადევნა და მიტოვება ზღვაში. პანდემიამ გაამძაფრა აშკარა და ხშირად უგულებელყოფილი მიგრაციის მართვის წარუმატებლობანი ევროპასა და მესამე ქვეყნებში და მათ შორის. მიგრაციის სფეროში თანამშრომლობა ევროპულ და აფრიკულ ქვეყნებს შორის გააკრიტიკეს იმის გამო, რომ პირობითად დატვირთულია და მათში დომინირებს ევროპული დღის წესრიგი და თანხები – ხშირად იგნორირებულია აფრიკის ქვეყნების პერსპექტივები. აფრიკისა და ევროპის ქვეყნებს შორის მიგრაციის საკითხებზე თანამშრომლობის საკითხი განიხილება ევროკავშირსა და აფრიკის, კარიბის და წყნარი ოკეანის ქვეყნების ორგანიზაციას (OACPS) შორის მიმდინარე მოლაპარაკებების ფარგლებში სამომავლო (კოტონოუს შემდგომი) ხელშეკრულების შესახებ. ის ასევე მნიშვნელოვნად გამოირჩევა მომავალი წლის სამიტზე ევროკავშირსა და აფრიკის კავშირს შორის (AU), ასევე მასთან დაკავშირებული მზადება.[15] აღნიშნულ ბრიფინგზე მოცემულია ექვსი საკითხი, რომლებიც პოლიტიკოსებმა უნდა განიხილონ მიგრაციის სფეროში თანამშრომლობის შესახებ მოლაპარაკებების დროს ევროპასა და აფრიკას შორის. COVID-19 კრიზისმა აჩვენა, რომ მიგრანტთა ნაკადები შეიძლება კიდევ უფრო შემცირდეს, როდესაც აფრიკის ქვეყნებსა და რეგიონებში დაწესდება უფრო შეზღუდული მიგრაცია და მობილობის ზომები. გარდა საზღვრის აგენტების შეხედულებისამებრ არსებითი მიზეზების გამო გადაადგილებისა, ჩაკეტვის ზომებმა შეაჩერეს როგორც რეგულარული, ისე არალეგალური მიგრანტების ნაკადი. მიუხედავად ამისა, მიგრანტთა კონტრაბანდის ნიმუშები სწრაფად შეიცვალა და ასახავდა COVID-19 მოძრაობის შეზღუდვების რეალობას, დეზინფორმაციული საშუალებებისა და სახიფათო მარშრუტების გაზრდისკენ. თავდაპირველი შეჩერება და შემდგომი განახლება და არალეგალური მიგრაციის გაზრდა COVID-19– ის შედეგად გამოავლინა კონტრაბანდის ქსელების მდგრადი და ადაპტაციური ხასიათი და მიგრანტების გადაადგილების განსაზღვრა რისკის მიუხედავად.

თუმცა, ასევე უნდა გამოიყოს, რომ ევროპის ზოგიერთმა ქვეყანამ, როგორიცაა საბერძნეთი, იტალია და მალტა, პანდემია გამოიყენეს, როგორც მტრული მიგრაციული პოლიტიკის განმტკიცების საფუძველი (Stierl 2020). [16] 13 May 2020). ამ ზომებმა, რომლებიც მოიცავს მიგრანტების ლიბიაში გადაყვანას, სამაშველო მისიების გაუქმებას და მათი პორტების არაუსაფრთოვნოდ გამოცხადებას, მიგრანტებსა და თავშესაფრის მაძიებლები შემდგომი რისკის წინაშე დააყენა (BBC News 2020)[17] 17 May 2020). ევროკავშირის ქვეყნების უმეტესობამ შეიმუშავა თავშესაფრის ზომები თავშესაფრის მაძიებელთა რეგისტრაციისთვის (UNODC 2020)[18] მაგრამ საზღვრების დახურვამ შესაძლოა ხელი შეუწყო მეტ მიგრანტს კონტრაბანდისტების გამოყენებაში (გაერო 2020) [19] და ასევე მთელი რიგი შეფერხება შეუწქმნა დაბრუნების პროგრამის ეფექტურ განხოციელებას.

5.პანდემია, როგორც დაბრკოლება დაბრუნების მექანიზმის ეფექტური მუშაობისთვის

მშობლიურ ქვეყნებში დაბრუნება ძირითადად შეჩერებულია მობილობის შეზღუდვის გამო. ამასთან, გაუგებარია, როგორ იმოქმედებს პანდემია გრძელვადიან პერსპექტივაში ევროპის ქვეყნების ფოკუსირებაზე დაბრუნების მიგრაციაზე. არაფორმალურ ეკონომიკაში არალეგალურმა მიგრანტებმა მხარი დაუჭირეს სოფლის მეურნეობის სექტორს იტალიაში და მსოფლიო ეკონომიკის განვითარებას პანდემიის პერიოდში. ამრიგად, დროებითი რეგულირების ზომები ხორციელდება ისეთ ქვეყნებში, როგორიცაა იტალია და პორტუგალია. პორტუგალიამ ნება დართო მიგრანტებს ჰქონდეთ იგივე ჯანდაცვის ხელმისაწვდომობა, როგორც პორტუგალიის მოქალაქეებს, ჯანმრთელობის გაუმჯობესებისა და საზოგადოებრივი კეთილდღეობის გაუმჯობესების მიზნით. ევროპის სხვა ქვეყნებმა მსგავსი ზომები მიიღეს – თუმცა უფრო მცირე მასშტაბით – საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის, ეკონომიკური და სოციალური მიზეზების საფუძველზე. ამავდროულად, ევროკავშირის შემოთავაზებული ახალი პაქტი მიგრაციისა და თავშესაფრის შესახებ მიზნად ისახავს იმ პირთა დაბრუნების დაჩქარებას, რომლებიც ნებართვის გარეშე იმყოფებიან, მაგალითად, ფოკუსირება ”არალეგალურად მყოფი მესამე ქვეყნის მოქალაქეების დასაქმების ეფექტური აკრძალვის უზრუნველყოფაზე” (EC 2020)[20].

ევროკავშირის წევრი სახელმწიფოები კვლავ ხედავენ უფრო მკაცრი ზომების საჭიროებას დაბრუნებისა და რეადმისიის შესახებ, რადგან ეს ხელს უშლის არალეგალური მიგრაციის გაგრძელებას. ნებაყოფლობითი დაბრუნების მიგრაციისა და რეინტეგრაციის სქემები თავშესაფრის მაძიებელთა ან არალეგალური მიგრანტებისთვის ევროპიდან აფრიკაში ძირითადად არაეფექტურია, რადგან მათ არ მოჰყვა დაბრუნებული მიგრანტების რეინტეგრაცია. ზოგიერთ პროგრამაში, დაბრუნებულ მიგრანტებს ვერ მიუწვდებოდათ შეთანხმებული რეინტეგრაციის დახმარება, რამაც პროტესტი გამოიწვია. [21]

6.ევროკავშირის და საქართველოს თანამშრომლობა პანდემიის დროს

მსოფლიო პანდემიის პირობებში უამრავი ადამიანის დაბრუნება მოხდა თავიანთ სამშობლოში, ათასობით ქართველი იმიგრანტი დაუცველი დარჩა Covid -19 ის გამო. საქართველო მოწინავე იყო იმ ქვეყნებს შორის, რომლებიც აქტიურად მუშაობდა მიგრაციის პოლიტიკის გაძლიერების მიმართულებით. ჯერ კიდევ 2018-2019 წლებში მრავალი სიმულაციური ტრენინგი ჩაუტარდათ ქართველ დიპლომატებს, კონსულებისა და საერთაშორისო  ორგანიზაციებში წარმომადგენელებს, რომელიც მართალია არ მოიცავდა მსოფლიო პანდემიის სცენარს, მაგრამ მაინც დიდი გამოცდილება მისცა ქვეყნის დიპლომატიურ კორპუსს, რათა შემზადებული ყოფილიყო მძიმე დარტყმებისთვის.[22]

საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს 2020 წლის 21 მაისის მონაცემებით საზღვარგარეთიდან სამშობლოში მთავრობის ხელშეწყობით ორგანიზებულად – 12,409 მოქალაქე დაბრუნდა. Covid -19 – ის დაძლევისთვის ევროკავშირმა და საქართველომ ხელი მოაწერეს 129 მილიონი ევროს ოდენობის დაფინანსების შეთანხმებას. ევროკავშირის მიერ საქართველოსთვის კრიზისის დაწყებიდან მობილიზებული მხარდაჭერა სხვადასხვა ქმედებებს მოიცავდა/მოიცავს, რომელიც მიზნად ისახავს საქართველოს მოქალაქეებისთვის დახმარებას პანდემიის შედეგების დაძლევასა და ამ მდგომარეობიდან გამოსასვლელად. იგი ასევე ითვალისწინებს სამედიცინო აღჭურვილობით უზრუნველყოფას, დაუცველი ჯგუფების სოციალურ დახმარებას, ბიზნესებისთვის და ფერმერებისთვის ქვეყნის მასშტაბით სესხებისა და გრანტების გაცემას, ასევე სახელმწიფო ბიუჯეტის პირდაპირ ფინანსურ მხარდაჭერას.[23]

ამ თანამშრომლობით ევროკავშირმა კიდევ ერთხელ გამოკვეთა ინტეგრირებული ტერიტორიული განვითარების მნიშვნელობა, რომელიც აუცილებელია ევროპის უსაფრთხოების დასაცავად. ცალკეული რეგიონების სისუსტე, ყოველთვის უკან დახევს ერთიან სიძლიერეს, ამის ასარიდებლად კი სწორედ მსგავსი პროგრამების განხორციელება და ქვეყნების მზაობაა საჭირო.

დასკვნა

პანდემიამ არა მხოლოდ, ახალი გამოწვევების წინაშე დააყენა ევროპა, არამედ გამოკვეთა მიგრაციის შესახებ  შემუშავებული პრაქტიკების უარყოფითი მხარეები. Covid-19-ის მიერ გამოწვეული კრიზისი ძალიან მძიმედ აისახა მიგრაციულ პროცესებზე, მრავალი წინგადადგმული ნაბიჯი შეჩერდა, მეტიც უკან იქნა გადადგმული, თუმცა ამ სიტუაციამ გვასწავლა, რომ ამ წინაღობასაც დადებითი კუთხით შევხედოთ და შესაძლოა სწორედ,  ნაბიჯის უკან გადადგმა იყო საჭირო, რათა ამ კუთხით უფრო ეფექტური მექანიზმები შემუშავებულიყო.

მიგრაცია და პანდემია არ შეიძლება აღქმულ იქნას ორ სხვადასხვა ბრძოლის ველად, როგორც ეს უნგრეთის პრემიერ მინისტრმა განაცხადა, “ჩვენ ვიბრძვით ორ ფრონტიან ომში. ერთ ფრონტს ჰქვია მიგრაცია, მეორეს-კორონავირუსი, მათ შორის კი ლოგიკური კავშირია, ორივე მოძრაობით ვრცელდება.”[24]  არამედ, ეს ერთი ბრძოლის ველია, სადაც შედეგი მაშინ იქნება მიღწეული, როცა ყველა ადამიანის უფლებები თანაბრად იქნება დაცული.

 

 

ავტორები:

თამრიკო ნაჭყებია

თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, შპაიერის პროგრამა-საჯარო მმართველობა, მაგისტრატურის პირველი კურსი .

ლარისა ნაჭყებია

კავკასიის საერთაშორისო უნივერსიტეტი, საერთაშორისო ურთიერთობები და საერთაშორისო უსაფრთხოება, მაგისტრატურის პირველი კურსი

 

ბიბლიოგრაფია:

  1. Covid-19 and the transformation of migration and mobility globally – Migration and mobility after the 2020 pandemic: The end of an age? A.Gamlen, 2020, pg.9 https://publications.iom.int/system/files/pdf/migration-_and-mobility.pdf
  2. Coronavirus: Europe plans full border closure in virus battle,BBC, 17
  3. აბაშიძე ა., საერთაშორისო მიგრაცია და უსაფრთხოება, ბათუმი.,2020.
  4. COVID and the convergence of three crises in Europe, K. Bozorgmehr.. 2020, https://www.thelancet.com/action/showPdf?pii=S2468-2667%2820%2930078-5
  5. OECD (2007), Jobs for Immigrants (Vol. 1): Labour Market Integration in Australi a, Denmark, Germany and Sweden, OECD Publishing, Paris, https://dx.doi.org/10.1787/9789264033603-en
  6.  (Aydemir,A. (2003), “Effects of business cycles on the labour market assimilation”, Statistics Canada Research Paper 203.)
  7.  (OECD (2020),International Migration Outlook 2020, OECD Publishing, Paris,  https://dx.doi.org/10.1787/ec98f531-en.)
  8. Migration and Reverse Migration in the Age of COVID-19, A.Dandekar, R. Ghai,2020, pg. 31. http://libraryopac.iimk.ac.in/EPW/7_EPW_Vol_LV_No_19.pdf#page=28
  9. https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10114107/1/main%20%285%29.pdf
  10. https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Migrant_integration_statistics_-_at_risk_of_poverty_and_social_exclusion
  11. Guttmann A, F. et al.(2020), COVID -19 in Immigrants, Refugees and Other Newcomers in Ontario: Characteristics of Those Tested and Those Confirmed Positive, as of June 13, 2020, ICES, http://www.ices.on.ca.
  12. Lopes, C. 2020. Europe and African relations post COVID-19: time to add size, scale and speed. The Conversation 31 March 2020, https://theconversation.com/europe-and-african-relations-post-covid-19-time-to-add-size-scale-and-speed-135017
  13.  (Stierl, M. 2020. Migration: how Europe is using coronavirus to reinforce its hostile environment in the Mediterranean. The Conversation. https://theconversation.com/migration-how-europe-is-using-coronavirus-to-reinforce-its-hostile-environment-in-the-mediterranean-137840
  14.  (BBC News.  2020. Letter from Africa: Spare a thought for stranded migrants. https://www.bbc.com/news/world-africa-52645702 
  15. UNODC. 2020. How COVID-19 restrictions and the economic consequences are likely to impact migrant smuggling and cross-border trafficking in persons to Europe and North America. Research brief. https://www.unodc.org/documents/islamicrepublicofiran//2020/05/Covid-related-impact-on-SoM-TiP.PDF
  16. (United Nations (UN). 2020. COVID-19 measures likely to lead to an increase in migrant smuggling and human trafficking in longer term, UNODC report finds. Office on Drugs and Crime. 14 May 2020. https://www.unodc.org/unodc/en/press/releases/2020/May/covid-19-measures-likely-to-lead-to-an-increase-in-migrant-smuggling-and-human-trafficking-in-longer-term–unodc-report-finds.html )
  17.  (European Commission (EC). 2020. Communication from the commission to the European Parliament, the Council, the European Economic and social committee and the committee of the regions on a New Pact on Migration and Asylum. COM(2020) 609 final. 23 September 2020. https://www.statewatch.org/media/1355/eu-com-pact-communication-23-9-20.pdf )
  18. OECD – What is the impact of the COVID – 19 pandemic on immigrants and their children? https://read.oecd-ilibrary.org/view/?ref=137_137245-8saheqv0k3&title=What-is-the-impact-of-the-COVID-19-pandemic-on-immigrants-and-their-children%3F )
  19. Georgia goes all out in fight against Covid19, E. Siradze. ORF, 2020.
  20.  იხ. https://www.orfonline.org/expert-speak/georgia-goes-all-out-in-fight-against-covid19-64651/
  21. COVID-19-ის დაძლევისთვის ევროკავშირი და საქართველო 129 მილიონი ევროს ოდენობის დაფინანსების შეთანხმებებს ხელს აწერენ, დელეგაციის პრესისა და ინფორმაციის გუნდი GEORGIA,ევორკავშირის წარმომადგნელობა საქართველოში,2020.
  22. https://www.france24.com/en/20200313-hungary-s-pm-orban-blames-foreign-students-migration-for-coronavirus-spread

[1] Covid-19 and the transformation of migration and mobility globally – Migration and mobility after the 2020 pandemic: The end of an age? A.Gamlen, 2020, pg.9 https://publications.iom.int/system/files/pdf/migration-_and-mobility.pdf

[2] Coronavirus: Europe plans full border closure in virus battle,BBC, 17 March,

https://www.bbc.com/news/world-europe-51918596

[3] ა.აბაშიძე, საერთაშორისო მიგრაცია და უსაფრთხოება, ბათუმი.,2020. გვ.12)

[4] COVID and the convergence of three crises in Europe, K. Bozorgmehr.. 2020,

[5] OECD (2007), Jobs for Immigrants (Vol. 1): Labour Market Integration in Australi a, Denmark, Germany and Sweden, OECD Publishing, Paris, https://dx.doi.org/10.1787/9789264033603-en

[6] (Aydemir,A. (2003), “Effects of business cycles on the labour market assimilation”, Statistics Canada Research Paper 203.)

[7] (OECD (2020),International Migration Outlook 2020, OECD Publishing, Paris,  https://dx.doi.org/10.1787/ec98f531-en.)

[8] Migration and Reverse Migration in the Age of COVID-19, A.Dandekar, R. Ghai,2020, pg. 31. http://libraryopac.iimk.ac.in/EPW/7_EPW_Vol_LV_No_19.pdf#page=28

[9] იხ. ლინკი-https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10114107/1/main%20%285%29.pdf

[10] იხ. ლინკი-https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Migrant_integration_statistics_-_at_risk_of_poverty_and_social_exclusion

[11] ibid. (7)

[12] OECD – What is the impact of the COVID – 19 pandemic on immigrants and their children? https://read.oecd-ilibrary.org/view/?ref=137_137245-8saheqv0k3&title=What-is-the-impact-of-the-COVID-19-pandemic-on-immigrants-and-their-children%3F )

[13] “What is the impact of the COVID-19 pandemic on immigrants ….” 19 Oct. 2020, http://www.oecd.org/coronavirus/policy-responses/what-is-the-impact-of-the-covid-19-pandemic-on-immigrants-and-their-children-e7cbb7de/. Accessed 17 Dec. 2020.

[14] Guttmann A, F. et al.(2020), COVID -19 in Immigrants, Refugees and Other Newcomers in Ontario: Characteristics of Those Tested and Those Confirmed Positive, as of June 13, 2020, ICES, http://www.ices.on.ca.

[15] Lopes, C. 2020. Europe and African relations post COVID-19: time to add size, scale and speed. The Conversation 31 March 2020, https://theconversation.com/europe-and-african-relations-post-covid-19-time-to-add-size-scale-and-speed-135017

[16] (Stierl, M. 2020. Migration: how Europe is using coronavirus to reinforce its hostile environment in the Mediterranean. The Conversation. https://theconversation.com/migration-how-europe-is-using-coronavirus-to-reinforce-its-hostile-environment-in-the-mediterranean-137840

[17]  (BBC News.  2020. Letter from Africa: Spare a thought for stranded migrants. https://www.bbc.com/news/world-africa-52645702 

[18] UNODC. 2020. How COVID-19 restrictions and the economic consequences are likely to impact migrant smuggling and cross-border trafficking in persons to Europe and North America. Research brief. https://www.unodc.org/documents/islamicrepublicofiran//2020/05/Covid-related-impact-on-SoM-TiP.PDF

[19] (United Nations (UN). 2020. COVID-19 measures likely to lead to an increase in migrant smuggling and human trafficking in longer term, UNODC report finds. Office on Drugs and Crime. 14 May 2020. https://www.unodc.org/unodc/en/press/releases/2020/May/covid-19-measures-likely-to-lead-to-an-increase-in-migrant-smuggling-and-human-trafficking-in-longer-term–unodc-report-finds.html )

[20] (European Commission (EC). 2020. Communication from the commission to the European Parliament, the Council, the European Economic and social committee and the committee of the regions on a New Pact on Migration and Asylum. COM(2020) 609 final. 23 September 2020. https://www.statewatch.org/media/1355/eu-com-pact-communication-23-9-20.pdf )

[21] ibid.12

[22]Georgia goes all out in fight against Covid19, E. Siradze. ORF, 2020.

იხ. https://www.orfonline.org/expert-speak/georgia-goes-all-out-in-fight-against-covid19-64651/

[23] COVID-19-ის დაძლევისთვის ევროკავშირი და საქართველო 129 მილიონი ევროს ოდენობის დაფინანსების შეთანხმებებს ხელს აწერენ, დელეგაციის პრესისა და ინფორმაციის გუნდი GEORGIA,ევორკავშირის წარმომადგნელობა საქართველოში,2020.

[24] იხ. ლინკი-https://www.france24.com/en/20200313-hungary-s-pm-orban-blames-foreign-students-migration-for-coronavirus-spread